Дормидонт Иванович Селиванов — чӑваш купси, Атӑлҫири чи паллӑ йӑхсенчен пӗри пулса тӑнӑ Селивановсен купса династине никӗслекенӗ. Шупашкар уесӗнчи Хусан кӗпӗрнин патшалӑх хресченӗсенчен тухнӑ.

Пурнӑҫӗ

Дормидонт Иванович Селиванов 1828 ҫул тӗлне Хусан кӗпӗрнинчи Шупашкар уесӗнчи (халӗ Чӑваш Енӗн Куславкка районӗ) Чашлама ялӗнче патшалӑх хресченӗсен ҫемйинче ҫуралнӑ. Унӑн аслашшӗ, Ярзы Афанасьев (1745–1831 ҫулсем тӗлне), ҫавӑн пекех патшалӑх хресченӗ пулнӑ. Селиванов хушаматне ку йӑх Ярзы Афанасьевӑн мӑнукӗн — Селиванӑн ячӗпе илнӗ, вӑл тӗне кӗрсен Дормидонт Иванович ята илнӗ.

Ватӑличченех Дормидонт Иванович ял кӗтӗвне пӑхнӑ. Ватӑлнӑ енне коммерципе аппаланма тытӑннӑ — ҫӑмарта, тӗк-мамӑк сутӑн илсе тепӗр хут сутнӑ. Вӑхӑт иртнӗҫемӗн унӑн суту-илӳ ӗҫӗсем анлӑланнӑ: вӑл ҫӑкӑр, ҫӑм, хут, пурҫӑн сутма пуҫланӑ, ҫавӑн пекех чӑвашсен наци эрешӗсенче усӑ куракан кивӗ кӗмӗл укҫасене пухнӑ. 1880-мӗш ҫулсенчен пуҫласа мануфактура, галантерея тата ытти таварсемпе хастар суту-илӳ тунӑ.

1904–1905 ҫулсенче Дормидонт Иванович хӑйӗн ывӑлӗсемпе, Тимофейпа тата Петрпа пӗрле, Шупашкар уесӗнчи Приволье хуторӗ (халӗ Семёново ялӗ) патӗнче 876 теҫеттин ҫӗр туяннӑ. Ҫак ҫӗр ҫинче вӑл сутма тыр-пул ӳстернӗ. Тепӗр даннӑйсем тӑрӑх, 1904 ҫулхи Ҫӗрпӳ уесӗнчи пысӑк пушар хыҫҫӑн Дормидонт Иванович хӑйӗн ывӑлӗ Тимофейпа пӗрле, страховка укҫине илсен, Атӑлӑн мари енне куҫса кайнӑ та хутор туяннӑ, унта таврашри ялсенчен хресченсем килсе вырнаҫнӑ.

Дормидонт Иванович Селиванов 1910 ҫулхи кӑрлачӑн 19-мӗшӗнче Хусанта вилнӗ.

Суту-илӳ ӗҫӗ

Дормидонт Иванович XX ӗмӗр пуҫламӑшӗ тӗлне Атӑлҫи тӑрӑхӗнчи чи пысӑк суту-илӳ предприятийӗсенчен пӗри пулса тӑнӑ купса династине пуҫарнӑ. Унӑн коммерцийӗн никӗсӗнче ҫӑкӑрпа тата чӑх ҫӑмартипе суту-илӳ туни пулнӑ, ҫакӑ ӑна пуяна кӑларнӑ. Вӑл ҫавӑн пекех мануфактура, галантерея, ҫип, ҫӑм япалисемпе тата кӗмӗл укҫасемпе суту-илӳ тунӑ. Хӑйӗн ачисене вӑл ачаранах коммерципе паллаштарнӑ, ҫакӑ анлӑ суту-илӳ ӑрӑвне йӗркелеме май панӑ.

Ҫемйи

Дормидонт Ивановичӑн темиҫе ывӑл пулнӑ, вӗсем унӑн ӗҫне малалла тӑснӑ та пысӑк купсасем пулса тӑнӑ:

• Тимофей Дормидонтович (1856–1922) — пысӑк суту-илӳҫӗ, ҫӗр хуҫи, «Тимофей Селиванов ывӑлӗпе» суту-илӳ ҫуртне никӗслекен.
• Григорий Дормидонтович (1858–1912) — вӑтам суту-илӳҫӗ, ҫӑкӑрпа тата ҫӑмартапа суту-илӳ тунӑ.
• Пётр Дормидонтович (1866–1919) — пысӑк суту-илӳҫӗ, ҫӑмарта экспорчӗн фирмине никӗслекен, конторисем Лондонра, Гамбургра тата Парижра пулнӑ.
• Кузьма Дормидонтович — ҫавӑн пекех суту-илӳпе аппаланнӑ, тӗрлӗ хуласенче лавккисем пулнӑ.

Ырӑ ӗҫсем

Дормидонт Ивановичпа унӑн ывӑлӗсем православи чиркӗвӗсен нушисем валли укҫа-тенкӗ шеллемен. 1896 ҫулта Григорийпа Тимофей Селивановсем Шупашкар уесӗнчи Атикасси ялӗнчи чиркӗве чан парнеленӗ. Пётр Селиванов ҫак чиркӗвех ҫурта лартмалли (подсвечник), ылтӑнлатнӑ футлярлӑ плащаница валли тупӑк тата Христос чӗрӗлнӗ иконине панӑ.

Астӑвӑм

Чашлама ялӗнчи Селиванов купсасен ҫурчӗ (икӗ хутлӑ чул ҫурт) паянхи кунччен упранса юлнӑ, вӑл гражданла архитектура палӑкӗ шутланать. Ҫурт нӳхрепӗнче ҫӑмарта упрамалли бетон чан упранса юлнӑ, вӑл Селивановсем ҫӑмартана акшар ирӗлчӗкӗпе нумай вӑхӑт упрамалли меслете шухӑшласа кӑларнине палӑртать.

1917 ҫулхи Октябрь революцийӗ хыҫҫӑн Селивановсен пӗтӗм пурлӑхне национализациленӗ, хӑйсене вара репрессиленӗ. Династин несӗлӗсем совет вӑхӑтӗнче хӑйсен йӑхне нумай вӑхӑт вӑрттӑн тытнӑ. Хальхи вӑхӑтра Селивановсен несӗлӗсем тӗнчери тӗрлӗ ҫӗршывсенче пурӑнаҫҫӗ.